ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή
Τι είναι η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (ΙΨΔ);
Φανταστείτε ότι το µυαλό σας µένει κολληµένο
σε µια συγκεκριµένη σκέψη ή µια εικόνα…
Κι ότι στη συνέχεια αυτή η σκέψη ή εικόνα επαναλαµβάνεται στο µυαλό σας
ξανά
και ξανά
ότι κι αν κάνετε…
Δεν θέλετε να έχετε αυτές τις σκέψεις – είναι σαν µια χιονοστιβάδα…
Μαζί µε αυτές τις σκέψεις έρχεται κι ένα έντονο συναίσθηµα ανησυχίας και άγχους…
Το άγχος είναι το ενσωµατωµένο σύστηµα προειδοποίησης του εγκεφάλου. Όταν
νιώθετε άγχος νιώθετε ως σαν να βρίσκεστε σε κίνδυνο. Το άγχος είναι ένα
συναίσθηµα που σας προτρέπει να απαντήσετε, να αντιδράσετε, να προστατέψετε τον
εαυτό σας, ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΚΑΤΙ…
Από την άλλη, µπορεί να αναγνωρίζετε ότι ο φόβος που νιώθετε δεν δικαιολογείται,
δεν είναι λογικός, ωστόσο µοιάζει πολύ έντονος κι αληθινός…
Θα είχε λόγο να σας παραπλανήσει ο εγκέφαλος σας;;
Γιατί να νιώθατε αυτά τα συναισθήµατα αν δεν ήταν πραγµατικά;
Τα συναισθήµατα δεν λένε ψέµατα…
Δυστυχώς, αν έχετε ΙΨΔ, τα συναισθήµατα λένε ψέµατα. Αν έχετε ΙΨΔ, το σύστηµα
προειδοποίησης του εγκεφάλου σας δεν λειτουργεί σωστά. Ο εγκέφαλος σας λέει ότι
βρίσκεστε σε κίνδυνο ενώ στην πραγµατικότητα αυτό δεν ισχύει.
Επιστήµονες που έχουν συγκρίνει απεικονίσεις εγκεφάλων ατόµων µε και χωρίς ΙΨΔ
έχουν διαπιστώσει ότι, κατά µέσο όρο, κάποιες περιοχές του εγκεφάλου είναι
διαφορετικές στη µια οµάδα από ότι στην άλλη.
Τα άτοµα που υποφέρουν από αυτή τη διαταραχή προσπαθούν απεγνωσµένα να
ξεφύγουν από το εξαντλητικό και διαρκές άγχος.

Πως µπορώ να καταλάβω εάν έχω ΙΨΔ;
Μόνο επαγγελµατίες ψυχολόγοι και ψυχίατροι µπορούν να διαγνώσουν την ΙΨΔ.
Απαιτείται όπως υπάρχουν τρία στοιχεία για να δοθεί η διάγνωση:
• Το άτοµο παρουσιάζει ιδεοληψίες (έµµονες σκέψεις).
• Υπάρχουν ψυχαναγκαστικές συµπεριφορές.
• Οι ιδεοληψίες και οι ψυχαναγκασµοί απαιτούν πολύ χρόνο και δυσχαιρένουν
τη διεξαγωγή σηµαντικών ασχολιών (εργασία, σπουδές, κτλ.)
Ιδεοληψίες:
• Σκέψεις, εικόνες, ή παρορµήσεις που επέρχονται ξανά και ξανά, και οι οποίες
µοιάζουν να είναι εκτός του ελέγχου του ατόµου.
• Το άτοµο δεν θέλει να έχει αυτές τις έµµονες ιδέες.
• Τις θεωρεί ενοχλητικές και ανεπιθύµητες, και συνήθως ξέρει ότι είναι
παράλογες.
• Συνοδεύονται από δυσάρεστα συναισθήµατα, όπως φόβο, αηδία, αµφιβολία, ή
από το συναίσθηµα ότι όλα πρέπει να γίνονται µε ένα συγκεκριµένο,
«τελειοποιηµένο» τρόπο.
• Απαιτούν πολύ χρόνο και δυσχαιρένουν τη διεξαγωγή σηµαντικών ασχολιών
(κοινωνικοποίηση, εργασία, σπουδές, κτλ.).
Τι ΔΕΝ είναι ιδεοληψία:
• Είναι φυσιολογικό κάποιος να έχει περιστασιακές σκέψεις σχετικά µε την
πιθανότητα να παρουσιάσει κάποια ασθένεια, ή µε την ασφάλεια των
αγαπηµένων του προσώπων.
Ψυχαναγκασµοί:
• Επαναλαµβανόµενες συµπεριφορές ή σκέψεις στις οποίες εµπλέκεται το
άτοµο µε σκοπό να εξουδετερώσει και να αποµακρύνει τις ιδεοληψίες.
• Τα άτοµα που έχουν ΙΨΔ συνειδητοποιούν ότι αυτές οι ψυχαναγκαστικές
συµπεριφορές είναι µόνο µια προσωρινή λύση, αλλά βασίζονται σε αυτές ως
προσωρινή διαφυγή επειδή δεν γνωρίζουν κάποιο καλύτερο τρόπο για να
αντιδράσουν.
• Ψυχαναγκασµός µπορεί να είναι και το να αποφεύγει κάποιος τις καταστάσεις
που πυροδοτούν τις ιδεοληψίες του.
• Απαιτούν πολύ χρόνο και δυσχαιρένουν τη διεξαγωγή σηµαντικών ασχολιών
(κοινωνικοποίηση, εργασία, σπουδές, κτλ.).
Τι ΔΕΝ είναι ψυχαναγκασµός:
• Δεν είναι όλες οι επαναλαµβανόµενες συµπεριφορές ή «τελετουργίες»
ψυχαναγκασµοί. Για παράδειγµα, η διαδικασία της προετοιµασίας για ύπνο,
θρησκευτικές συνήθειες, και η εκµάθηση καινούριων επιδεξιοτήτων,
συνεπάγονται την επανάληψη µιας δραστηριότητας ξανά και ξανά, αλλά
αποτελούν ένα φυσιολογικό µέρος της καθηµερινής ζωής.

• Οι συµπεριφορές εξαρτώνται από το πλαίσιο µέσα στο οποίο συµβαίνουν: Για
παράδειγµα, το να αναπροσαρµόζει κάποιος την διάταξη ταινιών σε DVD για
οκτώ ώρες κάθε µέρα δεν είναι ψυχαναγκασµός εάν εργάζεται σε κατάστηµα
πώλησης DVD.
Συνήθεις Κατηγορίες Ιδεοληψιών στην ΙΨΔ*
Μόλυνση / Μίανση
• Σωµατικά υγρά (π.χ. ούρα, κόπρανα)
• Μικρόβια / ασθένειες (π.χ. έρπης, HIV)
• Περιβαλλοντική µόλυνση (π.χ. αµίαντος, ραδιενέργεια)
• Χηµικές ουσίες οικιακής χρήσης (π.χ. καθαριστικά, διαλυτικά)
• Βροµιά / ακαθαρσία, χώµα
Απώλεια ελέγχου
• Φόβος ότι το άτοµο θα ενεργήσει παρορµητικά βλάπτοντας τον εαυτό του
• Φόβος ότι θα ενεργήσει παρορµητικά βλάπτοντας άλλους
• Φόβος για την παρουσία βίαιων ή φρικτών εικόνων µέσα στο µυαλό
• Φόβος ότι θα κραυγάξει προσβολές ή βρισιές
• Φόβος ότι θα κλέψει κάποιο αντικείµενο
Τελειοµανία
• Έγνοια για οµοιοµορφία, συµµετρία, ακρίβεια
• Αίσθηµα έντονης ανάγκης του ατόµου να γνωρίζει ή να θυµάται κάτι
• Φόβος ότι θα χάσει ή θα ξεχάσει σηµαντικές πληροφορίες όταν πετάξει κάτι
• Δυσκολία να αποφασίσει εάν θα φυλάξει ή θα ξεφορτωθεί κάτι
• Φόβος ότι θα χάσει κάποιο αντικείµενο
Πρόκληση κακού
• Φόβος ότι το άτοµο θα είναι υπεύθυνο για κάποιο καταστροφικό γεγονός (π.χ.
φωτιά, διάρρηξη)
• Φόβος ότι θα βλάψει άλλο άτοµο λόγω απροσεξίας (π.χ. να του πέσει κάτι στο
πάτωµα πάνω στο οποίο να γλιστρήσει κάποιος και να τραυµατιστεί)
Σεξουαλικές ιδεοληψίες
• Απαγορευµένες ή διεστραµµένες σεξουαλικές σκέψεις ή εικόνες
• Απαγορευµένες ή διεστραµµένες σεξουαλικές παρορµήσεις προς άλλα άτοµα
• Ιδεοληψίες για την οµοφυλοφιλία
• Σεξουαλικές ιδεοληψίες για παιδιά ή αιµοµιξία
• Ιδεοληψίες για επιθετική σεξουαλική συµπεριφορά προς άλλα άτοµα
Θρησκευτικές ιδεοληψίες (ονοµάζεται επίσης Ευσυνειδησία)
• Έγνοια του ατόµου να µην εξοργίσει τον Θεό, να µην βλασφηµήσει
• Υπέρµετρη ενασχόληση µε το τι είναι σωστό / λάθος, ή µε την ηθική /
δεοντολογία
Άλλες ιδεοληψίες
• Ανησυχία του ατόµου ότι θα προσβληθεί από κάποια ασθένεια (όχι
µεταδοτική / µολυσµατική, π.χ. καρκίνο)
• Προληπτικές ιδέες περί τυχερών αριθµών, χρωµάτων

Συνήθεις Κατηγορίες Ψυχαναγκασµών στην ΙΨΔ*
Καθαριότητα
• Υπερβολικά συχνό πλύσιµο των χεριών, που διαρκεί πολλή ώρα ή γίνεται µε
συγκεκριµένο και άκαµπτο τρόπο
• Υπερβολή σε οποιανδήποτε πτυχή των πιο κάτω: λούσιµο, βούρτσισµα
δοντιών, χρήση της τουαλέτας, γενική περιποίηση εαυτού
• Υπερβολή στην καθαριότητα οικιακών ή άλλων αντικειµένων
• Οποιεσδήποτε άλλες πράξεις που γίνονται για να αποφευχθεί ή να
αποµακρυνθεί η ανησυχία για µόλυνση / µίανση
Έλεγχος / επιβεβαίωση (τσεκάρισµα)
• Το άτοµο επιβεβαιώνει ότι δεν έχει βλάψει / δεν θα βλάψει κάποιον άλλο
• Επιβεβαιώνει ότι δεν έχει βλάψει / δεν θα βλάψει τον εαυτό του
• Ελέγχει εάν έχει συµβεί κάτι καταστροφικό
• Ελέγχει εάν έχει κάνει κάποιο λάθος
• Ελέγχει τη σωµατική του κατάσταση ή συγκεκριµένα µέρη του σώµατος του
Επανάληψη
• Το άτοµο ξαναδιαβάζει ή ξαναγράφει κάτι
• Επανάληψη κοινών δραστηριοτήτων (π.χ. το να µπει µέσα / βγει έξω, το να
ανεβεί / κατεβεί τις σκάλες)
• Επαναλαµβανόµενες σωµατικές κινήσεις (π.χ. χτύπηµα των δακτύλων πάνω
σε επιφάνεια, άγγιγµα αντικειµένων / ατόµων, ανοιγοκλείσιµο των βλεφάρων)
• Επανάληψη δραστηριοτήτων πολλαπλές φορές (π.χ. επανάληψη µιας
δραστηριότητας τρεις φορές επειδή το τρία είναι «καλός», «ταιριαστός»,
«άκακος» αριθµός)
Νοητικοί ψυχαναγκασµοί
• Νοητική ανασκόπηση των γεγονότων µε σκοπό να αποφευχθεί κάτι κακό (π.χ.
βλάβη του εαυτού ή άλλου, ή γενικότερα κάποια καταστροφική συνέπεια)
• Προσευχή µε σκοπό να αποφευχθεί κάτι κακό (π.χ. βλάβη του εαυτού ή
άλλου, ή γενικότερα κάποια καταστροφική συνέπεια)
• Μέτρηµα κατά τη διάρκεια µιας δραστηριότητας, µε σκοπό να ολοκληρωθεί
σε «καλό», «ταιριαστό», «άκακο» αριθµό
• «Ακύρωση» ή «διαγραφή» (π.χ. αντικατάσταση κάποιας «κακής» λέξης µε
κάποια «καλή» για να ακυρωθεί η πρώτη)
Άλλοι ψυχαναγκασµοί
• Συσσώρευση αντικειµένων στο σπίτι που οδηγεί σε ακαταστασία (hoarding)
• Τοποθέτηση αντικειµένων σε σειρά, ή ανακατάταξη τους µέχρι να νιώσει το
άτοµο ότι είναι στη σωστή θέση
• Το να λέει / ρωτάει / οµολογεί το άτοµο κάτι, µε σκοπό να λάβει επιβεβαίωση
ή καθησυχασµό
• Αποφυγή καταστάσεων που πιθανόν να πυροδοτήσουν ψυχαναγκασµούς

 

Phone: +30 2111196512
Ξενοφώντος 7,18120, Κορυδαλλός
Αθήνα, Ελλάδα